Chàm sữa là gì? Điều trị chàm sữa hay lác sữa như thế nào?

Chàm sữa là một bệnh lý về da thường ảnh hưởng tới trẻ sơ sinh. Bệnh rất dễ tái phát lại nếu không được điều trị đúng cách. Đặc biệt, chàm sữa kéo dài sẽ có thể khiến trẻ bị suy dinh dưỡng. Vì vậy, việc tìm hiểu thật kỹ về chàm sữa từ nguyên nhân, triệu chứng cho đến phương pháp chữa trị, phòng tránh là hết sức cần thiết. Hiểu được điều đó, bài viết sau đây sẽ chia sẻ kiến thức tổng hợp đầy đủ nhất về căn bệnh này để cha mẹ có thể tham khảo.

Chàm sữa là gì? Chàm sữa ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không?

Chàm sữa hay còn gọi là lác sữa, đây là thuật ngữ dùng để chỉ một dạng viêm da thường gặp ở trẻ em. Độ tuổi dễ mắc nhất là từ 2 tháng tuổi cho đến 2 tuổi. Theo thống kê của AAP – Viện Nhi khoa Hoa Kỳ, ít nhất 10% trẻ em tại đây bị bệnh chàm này trong khoảng từ 2 – 5 tháng tuổi. 85% trong số này bệnh khởi phát bệnh trước 5 tuổi và hơn 50% trường hợp trẻ xuất hiện chàm sữa ngay trong 3 tháng đầu sau sinh. Chàm sữa thường tồn tại suốt thời thơ ấu. Nhiều trường hợp nó còn kéo dài cho đến khi trẻ trưởng thành.

Chàm sữa không lây nhưng khiến trẻ khó chịu
Chàm sữa không lây nhưng khiến trẻ khó chịu

Vậy, chàm sữa có lây không? Thật may mắn khi câu trả lời là không, cha mẹ có thể yên tâm chăm sóc và tiếp xúc với trẻ mỗi ngày. Đối với câu hỏi chàm sữa có nguy hiểm không, có thể khẳng định rằng chàm sữa không gây nguy hiểm tới tính mạng trẻ. Tuy nhiên, nó lại làm ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của bé. Các bé mắc bệnh thường khó chịu, quấy khóc, bỏ ăn. Về lâu về dài, cũng phần nào ảnh hưởng tới tâm lý và sự phát triển của trẻ.

Chàm sữa có để lại sẹo không còn phụ thuộc vào quá trình điều trị có đúng cách hay không. Nhiều trẻ có phản xạ tự nhiên là mỗi khi ngứa, khó chịu đề đưa tay gãi vùng da chàm sữa. Điều này có thể khiến làn da vốn đã mỏng manh bị trầy xước, làm vỡ mụn nước, hình thành sẹo nhỏ. Nhưng cha mẹ yên tâm rằng ttrong phần lớn các trường hợp, chàm sữa ở trẻ đều không để lại sẹo.

Nguyên nhân gây chàm sữa ở trẻ

Đến nay, người ta vẫn đang đi tìm nguyên nhân cụ thể gây chàm sữa ở trẻ nhỏ nói riêng và gây ra bệnh chàm nói chung. Hầu hết các nhà nghiên cứu đều tin rằng chàm sữa có mối quan hệ mật thiết với những nguy cơ sau đây khiến bệnh dễ tái phát, bao gồm:

Rối loạn chức năng hệ thống miễn dịch

Nếu chế độ sinh hoạt không hợp lý dẫn đến rối loạn chức năng hệ thống miễn dịch. Hàng rào bảo vệ da khỏi vi khuẩn bị mất dần tác dụng và da bị mất nước. Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Quốc tế về Nghiên cứu Môi trường và Sức khỏe Cộng đồng ra mắt vào tháng 2/2018 cho biết rằng đối tượng trẻ em có nguy cơ mắc chàm sữa cao hơn bình thường nếu trong quá trình thai kỳ người mẹ chịu nhiều căng thẳng.

Nguyên nhân gây chàm sữa ở trẻ đến nay vẫn chưa có kết luận chính thức
Nguyên nhân gây chàm sữa ở trẻ đến nay vẫn chưa có kết luận chính thức

Do di truyền

Nếu cha mẹ hoặc người thân trong gia đình có lịch sử mắc bệnh chàm, hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng thì những đứa trẻ cũng có khả năng bị chàm sữa cao hơn bình thường.

Dị ứng, đột biến gene

Cơ địa dị ứng với lông/da động vật, thức ăn lạ có tính hàn… hoặc có biến thể, đột biến gene cũng là một trong những nguyên nhân có nguy cơ dẫn đến bệnh chàm sữa ở trẻ em. Theo thống kê có khoảng 30% bệnh nhân bị chàm sữa là do 1 biến thể di truyền làm tổn thương lớp tế bào biểu bì làm da khó giữ ẩm và hoàn toàn không còn sức kháng cự vi gặp vi khuẩn gây hại.

Chất gây kích ứng

Khi tiếp xúc với một số chất kích ứng nhất định, trẻ cũng có thể đột ngột bị bùng phát chàm sữa. Bao gồm:

  • Lông, da vật nuôi
  • Chất thải từ vật nuôi
  • Phấn hoa
  • Nấm mốc, mạt bụi
  • Thực phẩn gây dị ứng
  • Khói thuốc lá, thuốc lào
  • Quần áo làm từ chất liệu sợi tổng hợp hoặc len
  • Các sản phẩm có chứa hương thơm tổng hợp/nhân tạo
  • Các sản phẩm có chứa cồn
  • Nhiệt độ cao, độ ẩm không khí thấp
  • Thời tiết khô, lạnh
  • Da bị viêm nhiễm
  • Tiết nhiều mô hôi
  • Căng thẳng

Môi trường ô nhiễm

Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng hàm lượng ammonia, monoxide, formaldehyde, vật chất dạng hạt, chì và nồng độ ozone cao… cũng có thể là nguyên nhân khiến chàm sữa phát triển. Tuy nhiên cũng có nghiên cứu cho rằng ánh nắng kết hợp với vật chất dạng hạt giúp giảm nguy cơ mắc chàm sữa.

Một số đặc điểm khác
Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng những đứa trẻ mang đặc điểm sau sẽ có nguy cơ mắc chàm sữa cao hơn những trẻ khác: Là nam giới, là người Trung Quốc, Bangladesh hoặc Caribbean da màu, có điều kiện kinh tế.

Triệu chứng chàm sữa ở trẻ sơ sinh

Chàm sữa có biểu hiện rất dễ nhầm lẫn với một số bệnh da liễu khác, ví dụ như mề đay, chốc, vảy phấn trắng… Chính vì vậy, cần nắm vững triệu chứng chàm sữa ở trẻ để có phương pháp điều trị thích hợp.

Chàm sữa bùng phát mà không có dấu hiệu báo trước, và chúng cũng có thể tự biến mất sau một thời gian nhất định. Khi bùng phát, chàm sữa có các triệu chứng điển hình như:

  • Da bé có những mảng da màu hồng nhạt và đậm dần lên nếu không phát hiện sớm. Các nốt có kèm theo nước, sờ vào sẽ thấy cảm giác sần sùi, thô ráp không mịn như da non của em bé.
  • Các vết chàm sữa thường xuất hiện 2 bên má và dần lan ra những vị trí khác. Trong một số ít trường hợp, chàm có thể xuất hiện ở toàn thân. Tuy vậy, chàm sữa thường hiếm khi xuất hiện tại vùng mặc bỉm và nách.
Mùa Đông thường trẻ mắc chàm sữa cao hơn mùa Hè
Mùa Đông thường trẻ mắc chàm sữa cao hơn mùa Hè
  • Chàm sữa sẽ gây ra ngứa ngáy, do đó trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thường sẽ đưa tay lên gãi hoặc dụi đầu vào gối. Nếu không ngăn chặn kịp thời các mụn nước bị móng tay làm xước, tổn thương bị vỡ, chảy máu và tạo lớp da dày sừng.
  • Sau khoảng 1 tuần chàm sữa xuất hiện, vùng mắc chàm sữa sẽ có xu hướng lan rộng hơn và tạo cảm giác ngứa ngáy mạnh khiến trẻ chán ăn, quấy khóc và khó ngủ.

Chàm sữa ở trẻ em thường được chia thành 3 giai đoạn như sau:

Chàm sữa cấp tính: Giai đoạn đầu tiên xuất hiện mụn nước, ban hồng. Sau vài ngày nếu không được điều trị sẽ chuyển qua trạng thái bị rỉ dịch, tạo vảy trên da gây cảm giác ngứa ngáy.

Chàm sữa mãn tính: Lúc này da kết lại thành mảng dày, khô ráp có thể kèm theo tróc vảy, nứt da gây đau rát. Ở trẻ con vùng da còn có thể bị đổi màu sắc tố vì lúc này đã bị viêm kéo theo cảm giác vô cùng ngứa rát. nếu không điều trị kịp có thể gây bội nhiễm, nhiễm trùng máu.

Chàm sữa bán cấp: Đây là giai đoạn chuyển tiếp giữa hai giai đoạn chàm sữa cấp tính và mãn tính. Những vùng da bị ảnh hưởng ngày càng lan rộng nhanh chóng và xuất hiện mủ.

Ở các độ tuổi khác nhau, dấu hiệu chàm sữa ở trẻ cũng có đôi chút khác biệt:

Trẻ dưới 12 tháng tuổi: Chàm sữa thường gặp ở da mặt (nhiều nhất ở má), da đầu, thân và chân tay. Khi bị nhiễm trùng, da có thể ngả vàng hoặc có mủ.

Trẻ trên 1 tuổi: Chàm thường gặp ở tay chân, đặc biệt ở đầu gối và khuỷu tay. Thi thoảng, chúng cũng mọc ở quanh miệng hoặc mí mắt.

Chàm sữa ở trẻ có thể phát triển thành bội nhiễm khi các vi khuẩn, virus hoặc nấm tấn công các vết loét hoặc xước da (do bé cào, gãi).

Chàm sữa bội nhiễm tụ cầu vàng: Chàm sữa lan nhanh, lanh rộng, các triệu chứng nặng và khó chữa hơn.

Chàm sữa bội nhiễm do nấm: Thường gặp ở các nếp gấp da, ngấn da, kẽ ngón tay/chân.

Chàm sữa bội nhiễm do visrus: Ngoài mụn, trẻ có thể bị lở miệng hoặc xung quang môi.

Trẻ bị chàm sữa phải làm sao? Điều trị thế nào cho an toàn?

Chiến lược điều trị chàm sữa ở trẻ tốt nhất chính là kiểm soát tình trạng da bị khô, giảm khó chịu và ngăn ngừa chàm sữa bùng phát.

Cha mẹ có thể thực hiện theo các cách sau:

Điều trị chàm sữa theo Tây y

Hiện nay, có rất nhiều loại thuốc chữa hoặc kem bôi giảm chàm sữa cho trẻ em và trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, cha mẹ không nên tự tiện dùng thuốc bừa bãi để tránh tiền mất, tật mang.

Nên tham vấn bác sĩ nhi khoa để lựa chọn thuốc bôi trị chàm sữa hiệu quả cho trẻ
Nên tham vấn bác sĩ nhi khoa để lựa chọn thuốc bôi trị chàm sữa hiệu quả cho trẻ

Một số loại kem bôi da được nhiều phụ huynh sử dụng để trị chàm sữa cho con:

  • Dexeryl: Đây là loại kem có xuất xứ từ Pháp. Công dụng chính là làm mềm da, cung cấp độ ẩm cho da. Hiệu quả từ việc sử dụng loại kem bôi này vẫn chưa rõ ràng, tùy theo cơ địa mỗi bé.
  • Eumovate: Đây là một loại thuốc đặc trị chàm sữa bằng cách bôi ngoài da, thường được bán theo đơn. Những hoạt chất trong thuốc giúp giảm phù nề, sưng đỏ ở khu vực bị chàm sữa. Hạn chế và giảm tình trạng da mọc mụn nước, bong vảy. Tuy nhiên, trong thuốc này có chứa corticoid nên khuyến cáo không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi. Một số bác sĩ vẫn kê đơn cho trẻ sơ sinh sử dụng thuốc này nhưng không được bôi quá 2 lần/ngày và không sử dụng liên tục quá 5 ngày.
  • Sudocrem: Trong Sudocrem có chứa thành phần kẽm oxit, giúp bảo vệ và sát khuẩn da. Loại kem bôi da này còn giúp dưỡng ẩm, giảm kích ứng da, góp phần phục hồi thương tổn trên da. Tuy nhiên, cha mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng.

Ngoài ra, cha mẹ có thể cho con uống thuốc kháng histamine để giảm ngứa. Tuy nhiên, cha mẹ cần lưu ý những điều sau:

  • Nên chọn thuốc kháng histamine thế hệ mới, không gây buồn ngủ, như Cetirizine hoặc Loratadine.
  • Thuốc kháng histamine đời cũ, như Diphenhydramine, có thể khiến trẻ buồn ngủ, nên dùng vào ban đêm.
  • Không dùng thuốc kháng histamine cho trẻ dưới 2 tuổi.

Trong trường hợp bị chàm sữa bội nhiễm, trẻ có thể cần được điều trị bằng thuốc kháng sinh. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám, không tự ý cho con dùng thuốc mà chưa được bác sĩ chỉ định.

Điều trị chàm sữa theo Đông y

Trong Đông y cũng có rất nhiều bài thuốc chữa chàm sữa cho trẻ nhỏ,trẻ sơ sinh. Dưới đây là một số bài thuốc phổ biến, giúp điều trị bệnh chàm hiệu quả ở trẻ:

Bài thuốc chữa chàm sữa cấp tính thấp nhiệt:

  • Cần 100g sài đất sắc cùng cỏ mần trầu, bồ công anh, kim ngân hoa, ké đầu ngựa, kinh giới, cam thảo, thổ phục linh mỗi vị thuốc này 20g.
  • Tỷ lệ sắc 10 lấy 3, tức là sắc cùng 1 lít nước thì khi đã rút còn 300ml thì ngưng, chia ra cho trẻ uống mỗi ngày 1 lần, mỗi lần không quá 20ml.

Bài thuốc áp dụng cho trẻ sơ sinh đang bú mẹ:

  • Dùng 2 vị thuốc xa tiền, sinh địa, mỗi loại 16g; Khổ sâm, ngưu bàng tử, hoàng liên, mộc thông, hoàng bá mỗi vị thuốc 12g; Bạch tiễn bì, thương truật, phục linh mỗi vị 8g và 4g bạc hà.
  • Mang sắc đặc, 1 ngày uống 1 thang. Uống liên tục trong 2 tuần.

Bài thuốc trị chàm sữa cấp tính thể phong nhiệt:

  • Dùng 20g thạch cao, 12g các loại thuốc khổ sâm, kinh giới, mộc thông, ngưu bàng tử, thuyền thoái 6g, tri mẫu 8g.
  • Nghiền tất cả thành bột mịn, pha với nước sôi để nguội. Cho trẻ uống ngày 2 lần, tối đa 12g.
Thuốc Đông y phát huy tác dụng tốt nếu chàm sữa được chẩn đoán sớm, đúng giai đoạn
Thuốc Đông y phát huy tác dụng tốt nếu chàm sữa được chẩn đoán sớm, đúng giai đoạn

Bài thuốc bôi ngoài da:

  • Lấy 20g nghệ đỏ già, 40g vỏ núc nác mang sao vàng.
  • Tán tất cả thành bột rồi trộn với dầu vừng tạo thành hỗn hợp sệt vừa đủ. Dùng bôi lên vùng da bị chàm sữa mỗi ngày.

Đối với điều trị theo phương pháp này, cha mẹ cần đưa con đi thăm khám tại các địa chỉ uy tín, như Trung tâm Da liễu Đông y, Bệnh viện Y học cổ truyền, Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Thuốc dân tộc…

Các mẹo dân gian trị chàm sữa ở trẻ sơ sinh

Bên cạnh Tây y và Đông y, các mẹo dân gian trị chàm sữa an toàn cho trẻ em cũng được nhiều mẹ tin tưởng, áp dụng. Vậy, chàm sữa tắm lá gì, chàm sữa bôi gì khỏi?

Dưới đây là 2 mẹo dân gian được các mẹ dùng nhiều nhất:

Trị chàm sữa bằng dầu dừa:

  • Chỉ cần dùng dầu dừa bôi lên da bé là xong. Hoặc cũng có thể trộn yến mạch và dầu dừa rồi thoa lên. Sau 30 phút có thể rửa sạch nhẹ nhàng với nước.
  • Lưu ý: Không chà xát mạnh để tránh làm tổn thương da. Chỉ dùng lượng vừa đủ, tránh làm bít tắc lỗ chân lông.

Dùng trà xanh để tắm cho trẻ:

  • Mỗi ngày dùng một nắm lá trà xanh rửa sạch nấu cùng nước, để nguội hoặc pha loãng để tắm, rửa vùng da bị chàm sữa.
  • Thực hiện kiên trì mỗi ngày da sẽ giảm triệu chứng ngứa đáng kể.

Dùng lá trầu không:

  • Vò nát một nắm lá trầu không. Chà lá trầu lên da bị chàm sữa, để nguyên trong khoảng 25 phút rồi rửa sạch bằng nước mát.
  • Nên thực hiện 2 lần/tuần.

Tắm lá tía tô:

  • Rửa sạch một mớ lá tía tô rồi đun với nước, khi sôi thì đậy vung và ủ trong vòng 15 phút.
  • Hòa nước này với nước mát để tắm cho bé.
  • Áp dụng 2 – 3 lần/tuần.
Thuốc Đông y phát huy tác dụng tốt nếu chàm sữa được chẩn đoán sớm, đúng giai đoạn
Thuốc Đông y phát huy tác dụng tốt nếu chàm sữa được chẩn đoán sớm, đúng giai đoạn

Lưu ý:

  • Thói quen dùng sữa mẹ để chữa chàm sữa cho trẻ mà nhiều bà mẹ đang áp dụng có thể dẫn tới những biến chứng khôn lường. Bởi lẽ, sữa mẹ giàu dưỡng chất, đặc biệt là đường. Điều này tạo môi trường giúp vi khuẩn phát triển nhanh chóng. Bôi sữa mẹ lên vùng da bị chàm sữa sẽ làm tăng nguy cơ bội nhiễm. Các mẹ nên loại bỏ quan điểm này khi trị chàm sữa cho con.
  • Dùng nguyên liệu sạch, không có dư lượng thuốc trừ sâu hoặc bị sâu bệnh.
  • Các mẹo dân gian chỉ áp dụng chàm sữa dạng nhẹ. Đối với chàm sữa bội nhiễm, cha mẹ không nên sử dụng phương pháp này.

Chăm sóc trẻ bị chàm sữa như thế nào?

Muốn đạt được hiệu quả chữa bệnh tốt nhất, giúp làn da trẻ mau hồi phục, cha mẹ cần chăm sóc trẻ đúng cách. Để giúp cha mẹ có thể tránh được những lỗi sai không đáng có, hãy nắm rõ những điều dưới đây:

Những điều nên và không nên làm khi trẻ bị chàm sữa

Cha mẹ nên:

  • Vệ sinh sạch sẽ cho bé đúng cách, thường xuyên. Khi tắm rửa hạn chế cho trẻ tắm trong nước quá nóng trên 37 độ C và ngâm mình quá lâu trong nước. Tuyệt đối không dùng xà phòng, hoặc chỉ dùng sữa tắm có độ pH dịu nhẹ giúp làm sạch da vừa phải và giảm triệu chứng ngứa. Không dùng sữa tắm của người lớn tắm cho bé.
  • Sau khi tắm cần dưỡng ẩm da cho bé.
  • Cắt móng tay, móng chân của bé sạch sẽ. Ngay cả móng tay, móng chân của người trực tiếp chăm sóc trẻ cũng cần được cắt ngắn, tránh nguy cơ làm xước da bé, tạo cơ hội cho vi khuẩn xâm nhập.
  • Cố gắng giữ cơ thể bé luôn khô thoáng, tránh ẩm ướt quá lâu. Trung bình, mỗi 3 – 4 tiếng cần thay bỉm cho bé 1 lần, tránh để lâu gây kích ứng da.
  • Dưỡng ẩm da cho bé bằng cách bôi kem dưỡng da chuyên biệt của trẻ em và cho trẻ uống nhiều nước.
  • Với trẻ còn bú mẹ thì cho bú càng nhiều càng tốt.
  • Mùa Hè dùng điều hòa cũng khiến da bị khô, do đó cha mẹ đừng chủ quan chỉ dưỡng ẩm da cho bé trong mùa Đông.
  • Dầu dừa là một trong những biện pháp hữu hiệu có thể áp dụng dùng hàng ngày với chi phí rẻ, an toàn cho da bé.
  • Chọn quần áo có chất liệu mềm mịn, thoáng mát cho bé như vải lanh, vải sợi mềm, cotton 100% để tránh da bé bị tổn thương.
  • Giữ nhiệt độ phòng ổn định, không quá nóng và không quá lạnh. Vào mùa Hè, từ 9h sáng tới 4h chiều, nếu không quá cần thiết, đừng cho trẻ ra ngoài vì dễ bị sốc nhiệt.

Đặc biệt, khi trẻ có triệu chứng chàm sữa bội nhiễm, gia đình hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ để được tư vấn, đưa ra phương án thích hợp, không nên tùy tiện dùng thuốc bừa bãi.

Bị chàm sữa kiêng ăn gì? Nên ăn gì?

Người mẹ nên chú ye tới chế độ dinh dưỡng mỗi ngày của cả mẹ và con. Cố gắng cung cấp chế độ ăn lành mạnh, đầy đủ dưỡng chất để tăng đề kháng hiệu quả. Đây cũng là cách chữa chàm sữa hiệu quả nhất nếu nguyên nhân làm trẻ mắc bệnh là do dị ứng thực phẩm.

Ăn uống có chọn lọc giúp trẻ tránh xa nhiều bệnh tật
Ăn uống có chọn lọc giúp trẻ tránh xa nhiều bệnh tật

Trẻ bị chàm sữa cần tránh các thức ăn sau:

  • Sữa bò và các sản phẩm từ sữa bò, như phô mai
  • Thủy, hải sản, đặc biệt là tôm hùm, ghẹ, cua, bề bề sò…
  • Chất béo chuyển hóa – có nhiều trong đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm đóng gói…
  • Thực phẩm nhiều đường, như bánh ngọt, kẹo, nước ngọt, soda…

Nếu trẻ đã ăn dặm, cha mẹ nên cho trẻ tăng cường ăn những thực phẩm sau:

  • Thực phẩm chống viêm, như cá béo, rau lá xanh đậm, trái cây có múi…
  • Thực phẩm chứa chất chống oxy hóa quercetin, như việt quất, anh đào, súp lơ xanh…
  • Thực phẩm chứa probiotic, như sữa chua, nấm sữa, súp miso…

Người mẹ cho con bú cũng nên thực hiện chế độ ăn uống như trên để đảm bảo nguồn sữa tốt nhất cho con. Bên cạnh đó, mẹ nên lưu ý thêm những điều sau:

  • Không cho trẻ ăn dặm quá sớm. Ít nhất hãy đợi tới lúc con đủ 6 tháng.
  • Cho con bú hoàn toàn bằng sữa mẹ trong ít nhất 6 tháng đầu đời.
  • Tránh các thực phẩm cay nóng, tanh, nhiều dầu mỡ, nhiều chất phụ gia, chất bảo quản…

Hy vọng rằng qua bài viết này, cha mẹ đã hiểu rõ về chàm sữa ở trẻ. Trong những ngày tháng đầu đời, sức đề kháng của con vẫn còn non nớt nên cha mẹ cần thực sự lưu tâm. Hãy ưu tiên lựa chọn các sản phẩm tốt và an toàn cho con. Nếu bé có bị chàm sữa trở nặng, có dấu hiệu bội nhiễm, thì nên cho đi khám sớm nhất có thể để nhanh chóng chữa khỏi, giảm nguy cơ biến chứng.

Không thể bỏ lỡ:

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *