Bệnh viêm khí quản là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng tránh

Viêm khí quản là bệnh về đường hô hấp dưới, thường xảy ra khi thời tiết có những thay đổi thất thường. Vậy bệnh lý này có nguy hiểm không, biểu hiện như thế nào và làm sao để điều trị hiệu quả? Hãy cùng tìm lời giải đáp chi tiết có trong bài viết sau.

Viêm khí quản là bệnh về đường hô hấp dưới
Viêm khí quản là bệnh về đường hô hấp dưới

Viêm khí quản là bệnh gì? Đối tượng nào dễ mắc?

Bệnh viêm khí quản có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ nhỏ. Tuy nhiên, để hiểu rõ về căn bệnh này hãy tìm hiểu những thông tin cơ bản về khí quản – một bộ phận có vai trò quan trọng trong hệ thống hô hấp của con người.

Khí quản là gì?

Khí quản có tên tiếng anh là Trachea. Đây là một ống dẫn khí nối tiếp từ dưới thanh quản với hệ phế quản của phổi, có hình lăng trụ. Ở đoạn cuối, khí quản chia làm 2 đoạn nối với 2 phế quản chính là trái và phải. 

Khí quản thuộc hệ hô hấp dưới. Ngoài chức năng dẫn khí, bộ phận này còn có các vai trò quan trọng trong việc điều hòa lượng không khí đi vào phổi, đồng thời làm tăng lượng không khí ở phổi. Cũng giống như phế quản, bộ phận này rất dễ bị viêm khi có sự xâm nhập của virus, vi khuẩn.

Hình ảnh khí quản trong hệ thống hô hấp
Hình ảnh khí quản trong hệ thống hô hấp

Bệnh viêm khí quản

Viêm khí quản (Tracheitis) là hiện tượng viêm niêm mạc phủ trong lòng khí quản, có thể do vi khuẩn, virus gây ra, hoặc bị kích thích từ hạt bụi siêu nhỏ, các loại khí độc. Bệnh viêm khí quản thường xảy ra cùng lúc với bệnh viêm thanh quản. Khi đó, tình trạng này sẽ được gọi là viêm thanh khí quản.

Ai cũng có thể bị viêm khí quản. Tuy nhiên, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là đối tượng dễ mắc bệnh nhất, do hệ miễn dịch và hô hấp chưa được hoàn thiện, sức đề kháng của trẻ còn yếu. 

Ngoài ra bệnh cũng dễ mắc phải ở những người thường sống trong môi trường ô nhiễm, người bị mẫn cảm với một số phản ứng như bụi đất, bụi phấn.

Phân loại viêm khí quản

Tùy thuộc vào từng nhóm tiêu chí mà bệnh viêm khí quản được phân loại khác nhau.

Nếu dựa trên thời gian mắc bệnh và điều trị, bệnh bao gồm hai thể:

  • Viêm khí quản cấp tính: Hay còn gọi là hiện tượng cảm lạnh ngực, triệu chứng bệnh thường xảy ra trong thời gian ngắn và có thể tự khỏi nếu được chăm sóc tốt. Thông thường, thời gian mắc bệnh thể cấp tính thường từ 7 – 10 ngày.
  • Viêm khí quản mãn tính (mạn tính): Đây là tình trạng viêm khí quản lặp đi lặp lại, tái phát nhiều lần và việc điều trị gặp nhiều khó khăn.

Nếu dựa trên nhóm đối tượng mắc bệnh, bệnh được phân loại thành:

  • Viêm khí quản ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ: Trẻ em sơ sinh  hay trẻ từ 1 – 3 tuổi à nhóm đối tượng dễ mắc các bệnh đường hô hấp trên vì bé có cơ thể và sức đề kháng chưa hoàn thiện, rất dễ bị các tác nhân gây bệnh xâm nhập, tấn công và gây bệnh.
  • Viêm phí quản ở người lớn: Bệnh thường xảy ra ở những người có sức đề kháng yếu như phụ nữ mang thai, sau sinh, người mới ốm dậy. Ngoài ra, người  thường xuyên hút thuốc lá, uống rượu bia hay làm việc trong môi trường hóa chất, ô nhiễm cũng dễ mắc phải bệnh lý này hơn so với người bình thường.

Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân dẫn đến bệnh viêm khí quản chủ yếu là do nhiễm virus, hoặc bị kích thích từ các loại khí độc, hạt bụi siêu nhỏ. Nhưng thường gặp nhất là do vi khuẩn tụ cầu vàng Staphylococcus aureus, hoặc một số vi khuẩn khác như: Nonetype H. influenzae, Moraxella catarrhalis và anaerobic organisms.

Khi đường hô hấp bị nhiễm virus, vi khuẩn, sức đề kháng của cơ thể sẽ suy giảm. Dưới kích thích của không khí lạnh, hoặc hít phải khí độc hại có tính kích thích, những hạt bụi nhỏ, khói mù… sẽ khiến các dấu hiệu của bệnh bùng phát. 

Nguyên nhân gây bệnh chủ yếu do sự xâm nhập của vi khuẩn, virus
Nguyên nhân gây bệnh chủ yếu do sự xâm nhập của vi khuẩn, virus

Ngoài ra, khi cơ thể quá mệt mỏi, bị nóng – lạnh thất thường, sức đề kháng giảm, cũng có thể nguyên nhân khiến bệnh viêm khí quản dễ bùng phát. 

Theo các chuyên gia về tai – mũi – họng, bệnh viêm khí quản thường là hậu quả của chứng viêm đường hô hấp trên, đặc biệt là cảm lạnh. Bởi một thời gian bị cảm lạnh sẽ khiến vi khuẩn dễ dàng xâm nhập vào khí quản, gây ra nhiễm trùng, rồi dẫn đến viêm và sưng nhanh chóng.

Dấu hiệu nhận biết bệnh viêm khí quản

Viêm khí quản thường bùng phát tương đối nhanh với các triệu chứng cũng tương tự như một số bệnh lý khác về đường hô hấp như viêm phế quản hay viêm thanh khí quản. Các biểu hiện bao gồm:

Ho, ngạt mũi, sốt là triệu chứng thường gặp của bệnh viêm khí quản
Ho, ngạt mũi, sốt là triệu chứng thường gặp của bệnh viêm khí quản
  • Đầu tiên, người bệnh có dấu hiệu viêm đường hô hấp trên như chảy nước mũi, ngạt mũi, đau họng, khản tiếng, mất tiếng,… 
  • Khi này triệu chứng toàn thân tương đối nhẹ, có thể là sốt, sợ lạnh, mệt mỏi, nhiệt độ cơ thể khoảng 38 độ C.
  • Triệu chứng tiếp theo là ho. Thường bị ho dữ dội khi buổi sáng mới ngủ dậy và buổi tối trước khi đi ngủ. 
  • Tình trạng ho cũng có sự thay đổi. Mới đầu là ho khan, hoặc có đờm, sau đó chuyển sang đờm mủ màu vàng xanh. Bên cạnh đó, thỉnh thoảng có thể xuất hiện máu trong đờm.
  • Khó thở, có tiếng rít khi thở hoặc thở khò khè.
  • Có thể xuất hiện hội chứng xanh tím (là tình trạng da chuyển sang màu xanh do thiếu oxy).
  • Các triệu chứng toàn thân của bệnh viêm khí quản thường sẽ mất đi sau 4 – 5 ngày. Còn ho thì kéo dài từ 2 – 3 tuần.

Viêm khí quản có lây không? Con đường lây nhiễm là gì?

Theo bác sĩ Lê Phương, cố vấn chuyên môn của Center For Health Reporting, bệnh viêm khí quản chủ yếu do các loại virus, vi khuẩn gây ra. Vì vậy, bệnh lý này có thể lây nhiễm từ người sang người khi có sự tiếp xúc gần hay sử dụng chung đồ dùng cá nhân (khăn mặt, bàn chải đánh răng…) với người bệnh.

Thông thường, khi mắc viêm khí quản nói riêng, các bệnh viêm đường hô hấp nói chung, vi khuẩn, virus sẽ khu trú tại vùng bị viêm. Khi người bệnh ho, khạc nhổ đờm, hắt hơi, tác nhân gây bệnh có thể theo dịch tiết, giọt bắn của người bệnh ra ngoài. Gặp lúc người tiếp xúc có sức đề kháng yếu, đang bị bệnh hô hấp khác thì khả năng bị lây nhiễm bệnh sẽ rất cao.

Ngoài ra, bệnh còn có thể lây nhiễm qua đường tiếp xúc trực tiếp, qua các hành động như ôm hôn, bắt tay…

Vì vậy, khi đang mắc bệnh, người bệnh nên đeo khẩu trang, sử dụng riêng đồ dùng cá nhân để hạn chế làm bệnh lây lan ra cho người tiếp xúc gần với mình. Ngược lại, mọi người cũng nên tự bảo vệ bản thân mình bằng cách đeo khẩu trang, không sử dụng chung đồ dùng với người bệnh.

Viêm khí quản có nguy hiểm không?

So với các bệnh lý về đường hô hấp thì viêm khí quản thường ít gặp hơn. Thế nhưng, nếu không được điều trị kịp thời, bệnh sẽ diễn tiến nhanh chóng và có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm.

Đặc biệt, ở trẻ em, do khí quản vẫn còn khá nhỏ nên bộ phận này chỉ hơi sưng cũng có thể làm tắc đường dẫn khí. Từ đó có thể gây nên tình trạng viêm nhiễm nặng nề.

Bệnh có thể gây biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ em
Bệnh có thể gây biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ em

Ngoài ra, bệnh viêm khí quản nếu không được chẩn đoán và điều trị sớm, khiến hiện tượng tăng tiết mủ và phù nề tại khí quản diễn ra trên diện rộng sẽ gây nên những ảnh hưởng nghiêm trọng đến đường thở. Nếu khí quản bị tắc hoàn toàn, người bệnh có thể bị suy hô hấp và dẫn đến tử vong.

Chẩn đoán bệnh viêm khí quản

Với khả năng diễn tiến và gây biến chứng của bệnh, viêm khí quản cần được phát hiện và chẩn đoán sớm để hạn chế những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra. 

Thông thường các bác sĩ chuyên khoa có thể chẩn đoán bệnh thông qua các triệu chứng lâm sàng, khám toàn thân và khám phổi. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bác sĩ có thể tiến hành một số xét nghiệm để chẩn đoán và phát hiện thêm những bệnh lý khác. Các xét nghiệm bao gồm:

  • Chụp X-quang khí quản.
  • Xét nghiệm phân tích oxy trong máu.
  • Nuôi cấy dịch tiết khí quản để tìm ra vi khuẩn.
  • Nuôi cấy dịch mũi họng bằng cách lấy mẫu dịch tiết ra từ phần trên cùng của cổ họng để xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh.

Cách điều trị viêm khí quản

Mặc dù bệnh có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm, đe dọa tính mạng. Nhưng nếu được phát hiện và điều trị kịp thời, đúng cách, người bệnh hoàn toàn có thể phục hồi nhanh chóng. 

Dưới đây là những cách điều trị thường được áp dụng với bệnh viêm khí quản.

1. Áp dụng các biện pháp dân gian

Trong thời gian điều trị bệnh viêm khí quản, bạn có sử dụng một số biện pháp đã được kiểm chứng, giúp hỗ trợ và tăng hiệu quả chữa trị. 

Dùng vỏ quýt chữa bệnh viêm khí quản

Theo Đông y, vỏ quýt có tính ôn, vị đắng, cay, có công dụng làm ấm dạ dày, tiêu ích, hóa đờm. Nên thường được sử dụng để điều trị ho hiệu quả, nhất là ho do đờm và do các bệnh về đường hô hấp.

Cách thực hiện:

  • Chuẩn bị 30g vỏ quýt tươi, 100g gạo lứt. 
  • Sau đó đem rửa sạch vỏ quýt.
  • Cho vỏ quýt vào nồi nước sạch đun khoảng 15 – 20 phút rồi lấy nước, bỏ bã. 
  • Cho gạo lứt vào nấu thành cháo loãng. 
  • Sử dụng chia vài lần ăn trong ngày, khi còn ấm.

Lưu ý: Không nên dùng cho người bị ho khan hoặc không đờm.

Chữa viêm khí quản bằng gừng và mật ong

Đây đều là những nguyên liệu được biết đến như vị thuốc trong Đông y, có tác dụng kháng khuẩn, chống viêm rất tốt, thường được dùng để hỗ trợ điều trị các bệnh lý về đường hô hấp.

Cách sử dụng:

  • Chuẩn bị: 50g gừng, mật ong nguyên chất và 100g rễ cây trà.
  • Đem rễ cây trà và gừng rửa sạch, thái nhỏ gừng.
  • Co hai nguyên liệu vào nội nước sạch đun khoảng 30 phút, rồi tắt bếp.
  • Đợi nước nguội bớt thì cho mật ong vào khuấy đều. 
  • Mỗi lần uống 20ml, sử dụng 2 lần/ngày sẽ thấy hiệu quả.

Công dụng: Trừ đờm, nhuận phổi, ngăn ho.

Dùng mật ong và chanh hỗ trợ điều trị viêm khí quản
Dùng mật ong và chanh hỗ trợ điều trị viêm khí quản

Món ăn từ phổi lợn

Theo Đông y, phổi lợn có vị nhạt, tính lạnh, không độc. Có tác dụng làm mát phổi, được dùng để trị ho lao, giáng đờm hỏa, trừ hư nhiệt. Vì vậy, sử dụng món ăn từ phổi lợn sẽ là biện pháp giúp hỗ trợ điều trị viêm khí quản hiệu quả.

Cách thực hiện rất đơn giản:

  • Chuẩn bị 150 – 200g phổi lợn, 15g lá chanh. 
  • Bạn đem rửa sạch các nguyên liệu.
  • Cho phổi lợn và lá chanh vào nồi.
  • Đổ nước vừa đủ, nấu với lửa vừa đến khi chín thì cho gia vị vừa ăn rồi tắt bếp. 
  • Phổi dùng để ăn, đồng thời uống nước canh sẽ giúp cải thiện tình trạng bệnh.

Công dụng: Bổ tỳ phế, khỏi ho.

2. Điều trị viêm khí quản theo Tây y

Tùy vào từng mức độ, cũng như triệu chứng của bệnh, các bác sĩ sẽ có chỉ định loại thuốc phù hợp. Cụ thể:

Dùng thuốc điều trị viêm khí quản cần tuân theo chỉ định
Dùng thuốc điều trị viêm khí quản cần tuân theo chỉ định
  • Sử dụng kháng sinh toàn thân: Với bệnh nhẹ có thể dùng đường uống như Amoxicillin hoặc Clavulanic acid. Trường hợp bệnh nặng có thể tiêm thuốc Ceftriaxone, hoặc truyền tĩnh mạch bằng Cloxacillin. Việc điều trị đường tĩnh mạch cần được dùng cho ít nhất 5 ngày.
  • Thuốc giảm đau hạ sốt: Loại thuốc này được bác sĩ kê đơn để giảm triệu chứng sốt, mệt mỏi, khó chịu ở người bệnh do viêm khí quản gây ra.
  • Thuốc giảm ho tiêu đờm: Khi tình trạng ho nhiều, gây ảnh hưởng tới việc nghỉ ngơi và giấc ngủ, bác sĩ sẽ kê thuốc giảm ho long đờm. Trường hợp ho có kích thích, có thể chỉ định điều trị xông họng bằng thuốc kháng sinh.
  • Đặt ống thông nội khí quản, thở oxy: Bác sĩ sẽ kết hợp việc dùng thuốc với phương pháp đặt ống thông nội khí quản nếu người bệnh có biểu hiện suy hô hấp, khó thở. Thông thường, hiện tượng này xảy ra ở trẻ nhỏ nhiều hơn, việc đặt máy thở sẽ giúp cải thiện chức năng phổi của bé trong quá trình phục hồi.

3. Bài thuốc Đông y trị viêm khí quản

Trong Đông y cũng có nhiều bài thuốc giúp trị bệnh viêm khí quản hiệu quả. Mặc dù việc thực hiện các bài thuốc này có thể mất thời gian, nhưng đây là cách chữa bệnh an toàn, không gây tác dụng phụ mà bạn có thể tham khảo:

Bài thuốc 1

Chuẩn bị: Hạnh nhân 10g, gừng 6g, tang bạch bì 10g; đại táo 7 quả; đảng sâm 30g; sữa bò tươi 200ml, gạo tẻ 100g. 

Cách thực hiện:

  • Ngâm hạnh nhân, sau đó bóc bỏ lớp ngoài vỏ,rồi vớt ra để ráo.
  • Đem hạnh nhân tán nhuyễn hòa vào sữa bò và lọc lấy nước. 
  • Đảng sâm, gừng, táo và tang bạch bì đem sắc lấy nước.
  • Sau đó cho gạo vào nồi nước trên nấu cháo. 
  • Khi cháo chín, bạn đổ nước hạnh nhân vào khuấy đều. 
  • Sử dụng để ăn khi đói. 

Công dụng: Thanh phế, giảm ho, hạ khí, ngăn suyễn.

Bài thuốc 2

Chuẩn bị: Táo tàu, cam thảo.

Cách thực hiện:

  • Mỗi lần dùng 6 – 8 quả táo cùng với 6g cam thảo tươi.
  • Cho 2 nguyên liệu sắc cùng 2 bát nước, đến khi cạn còn 1 bát thì tắt bếp.
  • Loại bỏ bã dùng nước uống.

Tác dụng:

  • Giải độc, tiêu đờm, nhuận phổi, tiêu đờm.
  • Chủ trị bệnh viêm khí quản, ho.

Bài thuốc 3

  • Chuẩn bị: Ngưu bàng tử 10g, cát cánh 5g, cam thảo 4g, thuyền thoái 4g.
  • Chủ trị: Bệnh viêm khí quản, ho mất tiếng do cảm mạo. 
  • Cách dùng, liều lượng: Các nguyên liệu trên vào 300ml nước, sắc đến khi còn 100ml nước thì tắt bếp. Dùng thuốc uống trong ngày. Mỗi ngày 1 thang.
Trong Đông y có nhiều bài thuốc giúp trị bệnh viêm khí quản
Trong Đông y có nhiều bài thuốc giúp trị bệnh viêm khí quản

Các biện pháp dân gian cũng như bài thuốc Đông y trị viêm khí quản có thể mang lại hiệu quả. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý sử dụng, hãy tham khảo tư vấn của bác sĩ chuyên khoa để có được lời khuyên hữu ích.

Viêm khí quản nên ăn gì, kiêng ăn gì?

Bên cạnh các biện pháp điều trị bằng thuốc, người bệnh nên xây dựng thói quen ăn uống khoa học. Chế độ dinh dưỡng đầy đủ, hợp lý sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều trị bệnh, phòng ngừa bệnh tái phát, đồng thời làm giảm nhẹ các triệu chứng bệnh:

Thực phẩm nên ăn:

  • Trái cây, rau xanh: Đây là nhóm thực phẩm chứa nhiều chất xơ, mọng nước và giàu vitamin cùng các dưỡng chất tốt cho sức khỏe. Vì vậy nhóm thực phẩm này không chỉ giúp người bệnh tăng đề kháng, cải thiện hệ tiêu hóa mà còn làm giảm triệu chứng bệnh. Một số loại hoa quả, rau xanh nên ăn gồm: Cam, bưởi, chuối, dâu tây, súp lơ xanh, dưa hấu…
  • Các loại hạt: Trong các loại ngũ cốc chứa rất nhiều nguyên tố vi lượng, vitamin và dưỡng chất quan trọng cho cơ thể. Người bệnh nên sử dụng các loại đậu, yến mạch, gạo lứt… để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
  • Các loại thịt: Các loại thịt như thịt gà, thịt bò… là nguồn cung cấp năng lượng rất tốt cho cơ thể, giúp người bệnh cảm thấy khỏe hơn, giảm mệt mỏi hiệu quả.
  • Các món súp: Với người mắc bệnh đường hô hấp, việc sử dụng các món súp giúp bạn cảm thấy dễ nuốt hơn. Đây cũng là món ăn giàu dinh dưỡng, được nấu từ những nguyên liệu bổ dưỡng, vì vậy sẽ giúp người bệnh cải thiện sức khỏe hiệu quả.
  • Thức ăn giàu men vi sinh: Men vi sinh là những lợi khuẩn tốt cho hệ tiêu hóa cũng như sức đề kháng của người bệnh. Một số thực phẩm thuộc nhóm này gồm sữa chua, các sản phẩm từ sữa…
Sữa chua rất tốt cho người bệnh viêm khí quản
Sữa chua rất tốt cho người bệnh viêm khí quản

Thực phẩm nên kiêng:

  • Đồ ăn quá mặn, quá ngọt: Đường, muối nếu sử dụng quá nhiều sẽ làm tăng nặng triệu chứng bệnh, khiến các triệu chứng viêm nhiễm trầm trọng hơn. Vì
  • Đồ ăn nhanh, đồ hộp: Những thực phẩm này có chứa nhiều chất phụ gia, đường, muối, chất bảo quản, vì vậy không tốt cho sức khỏe.
  • Món ăn cay nóng: Món ăn chứa nhiều ớt, hạt tiêu… dễ gây kích thích đường thở, làm tăng phản xạ ho, đau họng…
  • Đồ uống có gas, rượu bia: Đây là những loại không chỉ ảnh hưởng xấu đến đường hô hấp mà còn không tốt cho cả sức khỏe tổng thể của người bệnh.

Biện pháp phòng ngừa bệnh viêm khí quản

Để hạn chế gặp phải những rủi ro và nguy cơ biến chứng khi bị viêm khí quản, tốt nhất bạn hãy chủ động phòng tránh căn bệnh này bằng những biện pháp sau:

  • Khi thời tiết chuyển lạnh, thay đổi thất thường, hãy chú ý mặc quần áo ấm, tránh để cơ thể bị lạnh.
  • Luôn đeo khẩu trang khi tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi.
  • Hạn chế tiếp xúc với các chất kích thích trong không khí như hóa chất và các chất ô nhiễm khác.
  • Tăng cường vận động, rèn luyện thể thao để tăng sức đề kháng cho cơ thể.
  • Duy trì chế độ ăn uống khoa học, lành mạnh, tránh xa các loại thực phẩm gây kích thích, đồ uống có cồn để bảo vệ hệ miễn dịch và hô hấp luôn khỏe mạnh.
  • Giữ vệ sinh cơ thể, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng: Điều này nghe có vẻ đơn giản nhưng không phải ai cũng đảm bảo thực hiện đúng. Việc làm này sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm virus, vi khuẩn, đồng thời tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể một cách tốt nhất.

Viêm khí quản có thể gây biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, bạn không cần phải quá lo lắng. Hãy trang bị những kiến thức cơ bản về bệnh, nhận biết sớm, hạn chế những nguyên nhân và tuân thủ phương pháp điều trị theo đúng chỉ định thì bệnh viêm khí quản sẽ nhanh được cải thiện một cách hiệu quả.

Bệnh viêm phế quản cấp không nguy hiểm nhưng có thể gây biến chứng

 Bệnh viêm phế quản cấp là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, cách trị bệnh hiệu quả

Bảng tóm tắtViêm khí quản là bệnh gì? Đối tượng nào dễ mắc?Khí quản là gì?Bệnh viêm khí quảnPhân loại viêm khí quảnNguyên nhân gây bệnhDấu hiệu nhận biết bệnh...

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *