Trong số phát sóng ngày 29/2/2020 chủ đề “Đông y trị bệnh viêm xoang”, chương trình “Sống khỏe mỗi ngày” do đài PTTH VTV2 thực hiện đã giới thiệu đến khán giả truyền hình một bài thuốc viêm xoang, viêm mũi dị ứng được nghiên cứu và ra đời cách đây 150 năm.

 Bệnh viêm phế quản cấp là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, cách trị bệnh hiệu quả

Viêm phế quản cấp tính rất dễ xuất hiện khi thời tiết thay đổi hoặc có sự xâm nhập của virus, vi khuẩn. Bệnh không gây nguy hiểm, có thể tự khỏi nếu được chăm sóc kịp thời, đúng cách. Tuy nhiên, không ít người chủ quan, trì hoãn trong việc điều trị, khiến bệnh diễn tiến sang viêm phế quản mãn tính và có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm. 

Bệnh viêm phế quản cấp không nguy hiểm nhưng có thể gây biến chứng
Bệnh viêm phế quản cấp không nguy hiểm nhưng có thể gây biến chứng

 Viêm phế quản cấp là gì? Bệnh có nguy hiểm không?

Viêm phế quản cấp hay viêm phế quản cấp tính là dạng thường gặp và phổ biến nhất của bệnh viêm phế quản. Bệnh còn có tên gọi khác là cảm lạnh ngực. Đó là tình trạng bị sưng và viêm ở ống phế quản trong phổi.

Thông thường, các ống phế quản có chức năng đưa không khí từ khí quản vào phổi. Tuy nhiên, khi các ống này bị viêm nhiễm sẽ khiến chất nhầy tích tụ lại và gây ra các dấu hiệu đặc trưng như ho, khó thở hoặc sốt.

Theo thống kê, có đến hàng triệu trường hợp đi khám do viêm phế quản mỗi năm nhưng đa số đều là tình trạng viêm phế quản cấp tính. Bệnh có thể điều trị tại nhà và thường tự khỏi nếu biết cách chăm sóc hiệu quả.

Vì vậy, viêm phế quản cấp không phải là bệnh lý nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu không phát hiện sớm và có biện pháp chăm sóc, điều trị phù hợp, sẽ khiến tình trạng bệnh trở nên tồi tệ hơn và nguy cơ dẫn đến viêm phế quản mãn tính hoặc viêm phổi.

Đối tượng dễ mắc viêm phế quản cấp tính

Bệnh viêm phế quản cấp tính có thể gặp ở bất kỳ đối tượng nào, với mọi độ tuổi khác nhau. Tuy nhiên, dưới đây là những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn:

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là đối tượng dễ mắc bệnh
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là đối tượng dễ mắc bệnh
  • Trẻ sơ sinh: Đây là đối tượng dễ mắc bệnh nhất. Do hệ miễn dịch của bé còn non yếu, khó chống lại sự xâm nhập của các tác nhân gây bệnh.
  • Trẻ em: Trẻ từ 1 – 3 cũng rất dễ bị bệnh viêm phế quản cấp và có nguy cơ chuyển biến xấu thành hen suyễn, viêm phổi.
  • Người già: Đối tượng này cũng dễ mắc bệnh bởi sức đề kháng bị suy yếu.
  • Người bị chứng trào ngược dạ dày.
  • Những người thường xuyên hút thuốc lá cũng rất dễ bị các bệnh lý về đường hô hấp, trong đó có viêm phế quản cấp.

Nguyên nhân gây bệnh và các yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân gây bệnh phổ biến nhất là do virus (chiếm tới 90%). Các virus thường gặp bao gồm: Adenovirus, virus cúm A, B, coronavirus, RSV, rhinovirus, metapneumovirus,…

Nguyên nhân gây bệnh viêm phế quản cấp tính chủ yếu là do virus
Nguyên nhân gây bệnh viêm phế quản cấp tính chủ yếu là do virus

Bên cạnh đó, vi khuẩn cũng là yếu tố gây bệnh, mặc dù không phổ biến. Một vài loại vi khuẩn gây nhiễm trùng có thể là: Ho gà, mycoplasma pneumoniae, chlamydia pneumoniae,…

Ngoài ra, bệnh viêm phế quản cấp có thể xuất hiện do các nguyên nhân sau:

  • Đường thở bị tổn thương dẫn đến viêm và khiến bạch cầu trung tính xâm nhập vào mô phổi, từ đó dẫn đến tình trạng viêm phế quản cấp.
  • Chất kích thích: Khói bụi từ khí đốt, khói thuốc lá, hóa chất có thể là yếu tố gây bệnh.
  • Bệnh cũng có thể xuất hiện do các đợt tái phát của phế quản mãn tính.

Đồng thời, bạn cũng cần lưu ý những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm phế quản cấp:

  • Bệnh trào ngược dạ dày gây ảnh hưởng.
  • Người thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá, dù là thụ động hay chủ động.
  • Không tiêm vắc xin cúm, viêm phổi, ho gà định kỳ hàng năm.
  • Sức đề kháng bị suy yếu.

Triệu chứng viêm phế quản cấp tính

Bệnh viêm phế quản cấp cũng có những triệu chứng tương tự một số bệnh thường gặp về đường hô hấp. Các biểu hiện bao gồm:

Những triệu chứng thường gặp của bệnh viêm phế quản cấp
Những triệu chứng thường gặp của bệnh viêm phế quản cấp
  • Ho: Có thể là ho khan, có đờm hay ho từng tiếng, từng cơn… Tuy nhiên, đây không phải là một triệu chứng đặc hiệu. Dấu hiệu này cho thấy có tình trạng viêm ở đâu đó (từ mũi họng xuống đến phổi) trên đường hô hấp.
  • Sốt: Người bệnh có thể bị sốt cao, nhẹ, không sốt hoặc sốt từng cơn.
  • Bị viêm long hô hấp trên với biểu hiện như sổ mũi, nghẹt mũi.
  • Tiết đờm: Đây là sản phẩm của phản ứng viêm. Có thể đờm màu vàng, trắng, hoặc xanh. Màu đờm không giúp phân biệt nguyên nhân gây bệnh là do vi khuẩn hay virus.
  • Khò khè: Xuất hiện triệu chứng này là do lòng phế quản bị thu hẹp. Tiếng khò khè được phát ra khi không khí qua lại khe hẹp và phát ra tiếng. Với triệu chứng này, người bệnh cần phân biệt với tiếng khụt khịt mũi do bệnh viêm mũi. Nghẹt mũi thường xảy ra lúc nằm và vào ban đêm. Tiếng khò khè phát ra gần ngay mũi miệng và sẽ bớt đi khi vệ sinh sạch mũi. 
  • Các triệu chứng khác: Ngoài các dấu hiệu trên, người bệnh có thể gặp tình trạng thở nhanh – khó thở. Triệu chứng này ít gặp và nếu có, cần phân biệt với các bệnh lý khác nghiêm trọng hơn như: Hen, viêm phổi, dị vật đường thở,…

Viêm phế quản cấp có lây không? Con đường lây nhiễm

Theo bác sĩ Lê Phương – cố vấn trên trang Center For Health Reporting: Viêm phế quản dạng cấp tính dễ lây từ người này sang người khác. Dưới đây là các đường lây nhiễm của bệnh:

  • Không khí: Trong không khí chứa rất nhiều vi khuẩn, vi trùng. Bởi người bệnh nói, hắt hơi hoặc ho sẽ khiến vi khuẩn, vi trùng bắn ra ngoài không khí và lây bệnh sang người khác khi ai đó hít vào.
  • Tiếp xúc: Bệnh cũng có thể được lây truyền bằng cách bắt tay hay một số cách tiếp xúc khác với người nhiễm bệnh.
  • Chạm vào vật dụng có vi khuẩn, virus: Tùy theo từng loại mà vi khuẩn, virus có thể sống được trong vài phút, hàng giờ, thậm chí cả ngày bên ngoài cơ thể. Vì vậy, bạn có thể bị lây nhiễm bằng cách chạm vào vật chứa mầm bệnh như: Điều khiển, tay cầm, giấy ăn, điện thoại,… Khi mầm bệnh đã tích tụ trên tay và bạn chạm vào mũi, miệng hoặc mắt thì việc bị lây nhiễm là điều khó tránh khỏi.
Bệnh có thể kéo dài từ 1 - 2 tuần
Bệnh có thể kéo dài từ 1 – 2 tuần

Viêm phế quản bao lâu thì khỏi?

Nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách, bệnh sẽ nhanh chóng được kiểm soát. Tuy nhiên, về thời gian khỏi bệnh, bác sĩ Phương cũng cho biết: Thông thường, các dấu hiệu của bệnh sẽ kéo dài trong khoảng 3 – 7 ngày, sau đó giảm dần nếu chăm sóc tốt.  

Thời gian bao lâu thì khỏi còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: mức độ ảnh hưởng, phát hiện bệnh sớm hay muộn và điều trị bệnh đúng cách hay không,… Bên cạnh đó, viêm phế quản cấp tính cũng có thể kéo dài và diễn tiến sang mãn tính.

Ở giai đoạn mãn tính, việc điều trị bệnh sẽ khó hơn, cần nhiều thời gian hơn mới có thể khỏi bệnh. Đây cũng là giai đoạn bệnh dễ gây ra những biến chứng khó lường, vì vậy người bệnh cần hết sức thận trọng.

Chẩn đoán viêm phế quản cấp tính 

Hầu hết các trường hợp bị bệnh viêm phế quản cấp đều được chẩn đoán thông qua việc khám lâm sàng. Tuy nhiên, các biểu hiện cũng có thể gây nhầm lẫn với một số bệnh lý khác. Do vậy, trong một số trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh tiến hành một số xét nghiệm như:

Chụp X-quang phổi

Trường hợp được yêu cầu chụp X-quang phổi là những người có triệu chứng ho, khạc đờm và có thêm một trong số các dấu hiệu sau:

  • Người bệnh trên 75 tuổi.
  • Thở trên 24 lần/phút.
  • Mạch trên 100 lần/phút.
  • Sốt trên 38 độ C.
  • Thấy rale ẩm, nổ và có hội chứng đông đặc khi khám phổi.

Kết quả chụp phim X-quang phổi sẽ giúp bác s phân biệt viêm phế quản cấp với một số bệnh nhiễm trùng khác như áp xe phổi, viêm phổi,…

Xét nghiệm để tìm căn nguyên bệnh

Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ yêu cầu làm xét nghiệm để tìm căn nguyên gây bệnh viêm phế quản cấp như:

  • Người bệnh bị viêm phế quản cấp, được chỉ định dùng kháng sinh, nhưng không có hiệu quả. Vì vậy, bác sĩ cần tìm vi khuẩn gây bệnh để xác định khả năng kháng thuốc, nhạy cảm thuốc của vi khuẩn. Từ đó, làm cơ sở kê đơn thuốc tiếp theo.
  • Xác định đặc điểm vi sinh gây bệnh ở một địa phương. Từ đó làm căn cứ để kê đơn thuốc điều trị cho những bệnh nhân tiếp theo.

Điều trị bệnh viêm phế quản cấp

Như đã nói, bệnh viêm phế quản cấp có thể phục hồi tốt nếu có biện pháp chăm sóc và điều trị phù hợp. Vì vậy, ngay sau khi nhận biết và được chẩn đoán bệnh, bạn có thể áp dụng các phương pháp điều trị sau:

1. Dùng thuốc điều trị triệu chứng

Có tới 90% nguyên nhân gây bệnh là do virus. Việc sử dụng kháng sinh chỉ có hiệu quả đối với những trường hợp bệnh do vi khuẩn gây ra. Vì vậy, điều trị viêm phế quản cấp hầu hết không cần dùng đến kháng sinh.

Điều trị bệnh viêm phế quản cấp bằng thuốc tây để khắc phục triệu chứng
Điều trị bệnh viêm phế quản cấp bằng thuốc tây để khắc phục triệu chứng

Dưới đây là một số loại thuốc tương ứng với từng triệu chứng của bệnh viêm phế quản cấp:

Thuốc giảm đau, kháng viêm

  • Loại thuốc này được dùng khi người bệnh bị sốt cao trên 38,5°C. 
  • Hai loại thuốc giảm đau, kháng viêm thông dụng nhất là acetaminophen và ibuprofen.
  • Bên cạnh đó, còn có thuốc aspirin, nhưng không dùng cho trẻ em, người bị viêm loét dạ dày tá tràng, hen suyễn.

Thuốc giãn phế quản

  • Thuốc được sử dụng để làm giảm tình trạng khò khè. 
  • Có thể dùng thuốc giãn phế quản khí dung và không nên sử dụng đường uống. Bởi thuốc đường uống cho hiệu quả thấp và còn tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ.

Thuốc làm loãng đờm 

  • Các loại phổ biến bao gồm: Bromhexin, carbocistein, acetylcystein,…
  • Không có nhiều hiệu quả đối với trẻ em. Thuốc chỉ phát huy hiệu quả tốt với trẻ khi được uống nhiều nước.

Thuốc kháng virus

  • Không được sử dụng phổ biến.
  • Bác sĩ có thể chỉ định sử dụng nếu nghi ngờ virus cúm là tác nhân gây bệnh.
  • Cần uống sớm trong 36 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng bệnh.

Thuốc chống sung huyết mũi và thuốc kháng histamin

  • Thuốc có tác dụng giảm nhanh các triệu chứng như ngạt mũi, sổ mũi. 
  • Tuy nhiên, với trường hợp viêm phế quản cấp thì các thuốc này không được khuyến cáo bởi có thể gây ra nhiều tác dụng ngoài ý muốn.

Khoáng chất và vitamin

  • Vitamin C: Không có tác dụng hỗ trợ trong điều trị đợt cấp của viêm nhiễm hô hấp. 
  • Kẽm: Có tác dụng nhưng rất ít và có thể gây buồn nôn.

2. Sử dụng các bài thuốc Đông y

Trong Đông y cũng có những bài thuốc để điều trị bệnh viêm phế quản đợt cấp tính. Nếu thuốc Tây y điều trị bệnh bằng việc tập trung khắc phục triệu chứng, thì Đông y lại cải thiện từ nguyên nhân gây bệnh.

Thuốc Đông y cũng có tác dụng trong điều trị bệnh
Thuốc Đông y cũng có tác dụng trong điều trị bệnh

Theo y học cổ truyền, nguyên nhân gây bệnh viêm phế quản cấp do 3 yếu tố: Phong nhiệt, phong hàn và khí táo. Vì vậy, việc sử dụng bài thuốc điều trị viêm phế quản cấp cũng dựa theo 3 yếu tố này. Cụ thể:

Điều trị viêm phế quản cấp do phong nhiệt

  • Người bệnh có biểu hiện: Ho, có đờm, kèm theo ngạt mũi hoặc sổ mũi, sốt toàn thân, đau đầu, khản tiếng, rêu lưỡi trắng mỏng,..
  • Cách điều trị: Chuẩn bị: Tiền hồ 12g, trần bì 8g, hạnh nhân 12g, tô diệp 10g, chỉ xác 8g, cát cánh 10g, sinh khương 3 lát, bán hạ chế 8g, cam thảo 4g, phục linh 16g. Đem các nguyên liệu sắc uống 2 lần trong ngày.

Điều trị viêm phế quản cấp do phong hàn

  • Người bệnh có biểu hiện: Ho nhiều, tiếng ho nặng, miệng khát, đờm đặc, đau họng và nước mũi vàng đục. 
  • Cách điều trị: Chuẩn bị: Liên kiều 16g, tiền hồ 12g, tang diệp 12g, cúc hoa 12g, bạch hà 6g, cam thảo 6g, cát cánh 10g, hạnh nhân 12g, ngưu bàng tử 12g, lô căn 8g. Cũng cho các nguyên liệu vào ấm và sắc uống 2 lần trong ngày.

Điều trị viêm phế quản cấp tính do khí táo

  • Người bệnh có triệu chứng: Ho khan, họng, mũi và lưỡi khô, sốt, sợ gió,  đầu lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng, mạch phù.
  • Cách điều trị: Nguyên liệu gồm: Sa sâm 12g, hạnh nhân 12g, chi tử 8g, tang diệp 12g, xuyên bối mẫu 6g, cát cánh 10g, tiền hồ 12g, đậu xị 12g, cam thảo 6g. Đem sắc uống trong ngày, chia 2 lần.

3. Các biện pháp hỗ trợ tại nhà

Ngoài việc sử dụng thuốc Đông y hoặc Tây y, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà, mẹo dân gian để hỗ trợ miễn dịch, tăng cường đề kháng và giảm triệu chứng bệnh. Cụ thể:

  • Bổ sung nhiều nước: Giúp làm loãng dịch nhầy và thông thoáng đường thở. Đồng thời giúp xoa dịu vùng họng đang bị đau do ho.
  • Sử dụng máy tạo độ ẩm: Giúp làm tăng độ ẩm trong không khí, giúp nới lỏng chất nhầy trong đường mũi và làm cho nó dễ thở hơn.
  • Sử dụng mật ong: Đây là vị thuốc giúp giảm ho, làm dịu cổ họng, nhờ vào khả năng kháng viêm hiệu quả. Bạn chỉ cần lấy mật ong nguyên chất trộn với nước cốt chanh. Dùng để uống 2 lần/ngày vào buổi sáng và tối sẽ thấy bệnh nhanh chóng cải thiện.
  • Sử dụng gừng: Loại gia vị này rất hữu ích trong việc giảm ho, làm giảm kích ứng ho và cảm giác khó chịu khi bị viêm phế quản cấp. Bạn chỉ cần giã nhỏ hoặc nghiền một ít gừng, tỏi để lấy nước rồi trộn cùng với chút đường trắng. Sau đó, sử dụng hỗn hợp này uống ngày 2 lần sẽ thấy hiệu quả.
  • Dùng hành tây: Có khả năng làm long đờm, giảm đau và giảm ứ đọng đờm trong phổi. Bạn thái củ hành tây làm đôi, để vào trong bát và cho một ít mật ong để chưng cách thủy. Sau 2 tiếng, ép hành tây lấy nước uống. Sử dụng ngày 2 – 3 lần sẽ thấy bệnh cải thiện.
Các biện pháp dân gian cũng có hiệu quả trong việc hỗ trợ điều trị bệnh
Các biện pháp dân gian cũng có hiệu quả trong việc hỗ trợ điều trị bệnh

4. Chế độ sinh hoạt phù hợp

Bên cạnh các biện pháp điều trị nêu trên. Những lưu ý trong chế độ sinh hoạt dưới đây sẽ giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn, đồng thời tăng khả năng hồi phục và đẩy lùi những biến chứng của bệnh viêm phế quản cấp:

  • Tránh tiếp xúc với các chất kích thích, đặc biệt là khói thuốc lá.
  • Súc miệng nước muỗi mỗi ngày vào buổi sáng ngủ dậy và buổi tối trước khi đi ngủ. 
  • Mang khẩu trang nếu phải tiếp xúc với hóa chất, chất kích thích hoặc khi ra bên ngoài để hạn chế tác động từ môi trường và phòng tránh nguy cơ lây nhiễm cho người khác.
  • Có chế độ ăn uống phù hợp, bổ sung rau xanh, hoa quả tươi, thực phẩm giàu dinh dưỡng tốt. Tránh xa các thực phẩm dễ gây kích ứng như hải sản, chất kích thích, đồ uống có cồn,…

Cách phòng bệnh viêm phế quản cấp tính hiệu quả

Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh viêm phế quản cấp, bạn hãy chủ động phòng tránh bằng các biện pháp sau: 

  • Tiêm vắc-xin phòng đầy đủ, đặc biệt là bệnh cúm, ho gà và viêm phổi.
  • Hạn chế tiếp xúc với những người đang có dấu hiệu mắc bệnh về đường hô hấp.
  • Hạn chế tiếp xúc với khói bụi, khói hóa chất hay các chất gây ô nhiễm khác.
  • Người sống và làm việc trong môi trường ô nhiễm nên đeo khẩu trang thường xuyên khi ra ngoài và sử dụng bảo hộ lao động phù hợp trong lúc làm việc.
  • Đảm bảo giữ ấm cơ thể khi trời lạnh, thường xuyên vệ sinh tay sạch sẽ.
  • Nên tập thể dục ít nhất 3 lần/tuần trong thời gian 30 phút để rèn luyện các cơ, tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
  • Thường xuyên vệ sinh các bề mặt dễ bị bám bởi vi khuẩn như: Mặt bàn ghế, đồ chơi, áo quần, sàn nhà,… 

Viêm phế quản cấp không phải là bệnh lý nguy hiểm nhưng việc chủ quan, trì hoãn điều trị có thể khiến người bệnh đối mặt với những nguy cơ gây biến chứng. Vì vậy, hãy luôn chủ động, hiểu rõ về bệnh và áp dụng các biện pháp điều trị khi cần để bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình bạn nhé!

Bạn phân vân "“Nhà thuốc nam Đỗ Minh đường chữa viêm xoang, viêm họng, viêm amidan, viêm mũi dị ứng có tốt không?”, “Dùng bài thuốc nam Đỗ Minh Đường liệu có gặp phải biến chứng gì không?”, “Viêm xoang khi mang thai có sử dụng được bài thuốc của Đỗ Minh Đường không?” Hãy lắng nghe phản hồi người bệnh để tự tin lựa chọn bài thuốc này. CLICK TẠI ĐÂY
Viêm khí quản là bệnh về đường hô hấp dưới
Bệnh viêm khí quản là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng tránh
Bảng tóm tắt Viêm phế quản cấp là gì? Bệnh có nguy hiểm không?Đối tượng dễ mắc viêm phế quản cấp tínhNguyên nhân gây bệnh và các yếu tố nguy cơTriệu...

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *